Bu yazı tekrar elden geçirilecektir.

 

 

    Selamlar,

    Bu yazıda panorama çekimleriyle ilgili tecrübelerimi paylaşacağım.
    Bugüne kadar  özellikle yurt dışında ve Türkiye’de yüzlerce panorama çektim.
    Panorama çekimlerinde kullandığım  donanım (kameralar, lensler, kullandığım program  ve bilgisayarlar) hakkında da bilgi vereceğim. 

    İngilizce Stitch kelimesinin sözlük karşılığı “dikiş”tir anlaşılacağı üzere kavramsal olarak parçaların birleştirilmesi anlamında kullanılmaktadır.
    Panoramada yapım tekniği açısından birleştirme (stitch)tir ancak panorama daha çok yatay fotoğraf grupları için kullanılır.
    Bu kısa bilgiden sonra bu tekniğin amacı hakkında bir kaç şey söylemek istiyorum. (halen piyasada film olsa da sonuç itibariyle dijital araçlar bu türde çalışmalara daha uygun olduğundan “film format büyüklüğü” yerine  “Megapiksel” kavramını kullanacağım)

    Öncelikle neden büyük boyuta ihtiyaç duyarız (bu başlıbaşına teknik ve çok detaylı bir konu olmakla birlikte) çok kısaca bahsetmek istiyorum.
    Filmle yapılan çalışmalar için şöyle bir kural vardır; her format kendi boyutunun en fazla 10 katı kullanılabilir, elbette bu görüntünün en ideal (yüksek görüntü kalitesinde) olduğu şartlar için geçerlidir. En çok bilinen 3 format ile örnek verelim;

Format          Ölçü                            maksimum ideal kullanım boyutu
35mm            24×36   (2.4×3.6cm)     24x36cm
orta format      6×7     (5.6×6.9cm)     56x69cm
büyük format 4″x5″   (10×12.5cm)  100x125cm
                       8″x10″ (20x25cm)    200x250cm

 

    Öncelikle neden panorama ve birleştirme çekimlerine gerek duyulur ve mevcut megapiksel büyüklüğünden daha büyük görüntüler elde etmek isteriz – ki bu  çok değişik sebeplerden kaynaklanabilir – biraz bu sebeplerden bahsedelim.

*    Özellikle detay gerektiren çalışmalar veya sonuç için çok fazla fotoğraf çekip bunları birleştirmek gerekiyorsa ve  nihai sonuç için veya elde edilen sonuç üzerinde çok fazla rötuş yapılacaksa. *
*    Rötuş sonrası büyük boyuttan küçük boyuta dönüştürme sonucunda (boyut küçültme işlemi-nin oranına göre) hatalar daha zor fark edilir hale gelir. Görüntü bu küçültme işlemi sonucunda sıkılaşır, rötuş izleri görünmez olur.
*    Elimizdeki kameranın piksel boyutları fotoğrafı kullanım amacımız için yeterli değildir. Daha büyük boyutda görüntüye ihtiyaç vardır.
*    Düşük ASA performansı iyi olan ancak görüntü kayıt ölçüsü düşük makinelerle (özellikle) iç mekanda çalışırken daha büyük görüntü elde etmek için. (Panorama ile ilgili örnek, teknik detaylarıyla birlikte aşağıda anlatılmıştır)
*    Teknik çalışmalar için. Örneğin havadan çekilen çok büyük alanların veya arkeolojik alanların görüntüsünün oluşturulması için.
*    Bir sanat eseri veya benzeri bir yapının çok detaylı bir kopyasını elde etmek için. (bu bağlamda şu web sitesi incelenebilir) Genelde büyük ölçekli sanat eserlerinin röprodüksiyonlarında ışıklandırma ve objektif distorsiyonu ciddi sorun olur ve bu noktada röprodüksiyonu parça parça çekmek daha iyi sonuç verecektir.
*    Elimizdeki mevcut objektifin görüş açısından daha geniş açıda bir görüntü elde etmek için. Burada dikkat edilmesi gereken husus çekimin neticesinin distorsiyonsuz olmasıdır.
*    Bu yazının konusu olmamakla beraber sanal turlar için. (Bu  bağlamda şu web sitesi incelenebilir)

 

 

     İlk panoramalarımı M.S.Ü’nde  (1990’larda) rahmetli Sabit Kalfagil‘in dersinde  ödev olarak siyah beyaz 35 mm filmle Boğaz’da çektim. O günlerden bu güne İstanbulda olan değişimler açısından önemli belge olarak arşivimde durmaktalar.

       

   Bu panoramalar genelde tek hat üzerinden maksimum 10-15 kareden, baskılar ise 13×18 cm veya 18×24 cm den oluşuyordu.

    Elbette o dönemlerde dijital  işlem olmadığından, panoramayı oluşturan baskılar bindirme paylarına dikkat edilerek, arka taraflarından bantlanarak birleştiriliyordu. (O panoramalar için kullandığım makine, lens ve filmler; Canon new F1, 135mm f.2 lens ve Ilford siyah beyaz 100 ASA FP4 ve Fuji 100 ASA negatif)

    Profesyonel işimde yüksek görüntü kalitesiyle ilgili  çok ciddi takıntılarım olduğu için 4″x5” ve 8”x10” kameralarla yüksek çözünürlüklü HM (High Modulation) lensler kullanmamın yanında (Kodak) 25 ASA Technical pan filmleriyle de bir çok deneme yapmıştım.

 

       

  8″x10″ kamera 

 

    Aradan 15-16 yıl geçtiğinde  dijital kamerayla ufak tefek, büyük ve daha büyük görüntüler elde etmenin yollarını araştırıp  denemeler yapıyordum.

    2008 de Dijital DSLR (Nikon D3X makine ve 80-200mm lens) kullanarak Çamlıca’dan (her sırası 20-25 kareden oluşan )tek sıralı, 2 sıralı ve 3 sıralı panoramalar ve   daha büyük dikey görüntüler elde edebilmek için;  birleştirme tekniğinde fotoğraflar çektim. Bu panoramalar çok ince uzun olmasın diye makine dikey şekilde kullanılarak çekildi.

    [ 2014 yılında bir yedek alma işlemi, sırasında cihazlarda kopyalama yaparken 12.5TB boyutunda yaklaşık 1.285.000 adet doküman hasar gördü. Bir milyonun üzerinde doküman doğrudan çöpe gitti kalan ksımının ancak %50 si kurtarılabildi veya tekrar oluşturuldu.

Bu bozulan dokümanlar arasında aşağıdaki gibi eski dijital çalışmalar, 10 yıldan fazla üzerinde çalıştığım (sonradan vaz geçtiğim) çok geniş içerikli “fotoğraf kitabı” çalışmamın görselleri ve yazı-ları, analog taramalar ve çok sayıda diğer dokümanlar vardı. ]               

 Aşağıdaki örnekler elimde kalan o bozuk çalışmalardan ama fikir vermekte.

 

 

 

 

 

 

    Göreceğiniz görsel örneklerle ilgili bazı teknik detayları açıklamak isterim; (aşağıda göreceğiniz) tüm görsel örnekler 72 dpi h=800 piksel olarak optimize edilmiştir.
    Ancak blog teknik özellikleri  itibariyle ekran çözünürlüğüne göre optimize olduğundan örnek görselleri  gerçek boyutlarında göremeyebilirsiniz, görecekleriniz , blog’un sizin ekranınızın çözünürlüğüne  adapte ettiği boyutlarda olacaktır.

 

 

  Birleştirme Tekniği’yle elde edilmiş (manzara, iç mekan, heykel vb) büyük, dikey örnekler ve açıklamalar;

 

*   Roswell Island’dan Manhattan 300dpi 180x220cm (70 kareden oluşmakda

     Sehpa ile çekildi 

     2011-2017 yılları arasında New Yorkta (çeşitli konularda) on binlerce fotoğrafın yanında 800den fazla panorama çektim, elbette bu fotoğrafların ve panoramaların yanında birleştirme tekniğiylede binlerce detay ve (aşağıdaki gibi) manzara ve bina fotoğrafı da çektim. Aşağıdaki açı çok klasik olup Roosevelt Island‘dan çekildi, bir kaç alternatifi de mevcut. Bu karenin büyük çekilme sebebi, çok büyük baskıda (200 dpi baskı boyutunda 270x310cm olacağını düşünürseniz) çok güzel duracağını düşünmem. 

 

 

           

    

 

    detay

     

 

 

*  Aziz Petrus Bazilikası’nın çatısından Roma manzarası, 300dpi 122x176cm (83 kareden oluşan bu panorama elde çekildi)

    Romaya gidip de bir fotoğrafçı olarak Aziz Petrus Bazilikası çatısına çıkmamak olmaz. Gerçi bu çatıya çıkmak zahmetli ve benim gibi dizleri hasarlı biri için oldukça zor bu yüzden sadece 2 kere çıkabildim.  Maalesef hava her iki seferde de  istediğim gibi değildi ama  hafif bir sis ayrı  bir derinlik kattı. Çatıda çalışma şartları zor çünkü insanlar çatıdan atlamasınlar diye manzarayı ancak kafes arkasından görebiliyorsunuz Nikon 70-200mm zoom lens bu aralıktan çok fazla rahat sağa sola hareket imkanı vermemekte. Ancak bu kadar zahmetli ulaşılan bir noktada bu kadar çok detayı içeren bir manzarayı tek kare çekmek (benim için) bir şey ifade etmez

Bu manzarayı / bütünlüğü oluşturan tüm detayları bu boyutta görebilirsiniz.

 

 

 

    

    

    

 

*   Loire bölgesinde bir şato merdiveni detayı (16 kareden oluşmakda)

    Elde çekildi

    Bu karenin birleştirme tekniğiyle çekilme sebebi – yukarda bahsettiğim -elimizdeki mevcut objektifin görüş açısından daha geniş açıda bir görüntü elde etmek için. Burada dikkat edilmesi gereken husus, çekimin neticesinin distorsiyonsuz olmasıdır. Elimdeki Nikon 14-24mm lens bu kadar distorsiyonsuz ve geniş görüş açısıyla sonuç vermemekte.

 

   

   

 

 *   Rockefeller Center tavan resmi NY. (50x86cm)

     Elde çekildi

     Bu karenin birleştirme tekniğiyle çekilme sebebi, öncelikli olarak kimsenin bunu daha önce yapmamış olması. Tavan resmini tek planda göremiyorsunuz çünkü sütunlar var. Ayrıca sütunlar olmasa da, sonuç görüntü  – alan genişliği ve yükseklik tek karede çekilmesine olanak vermeyeceği gibi – geniş açının kenar distorsiyonlarından  nasibini alacaktır.

 

     

 

 

 *   Loire bölgesinde Saint-Maurice Katedrali, Angers  (40 kareden oluşmakta)

     Sehpa ile çekildi

     Aşağıdaki Saint-Maurice Katedrali,  ( Angers )  iç mekanda birleştirme tekniğini denemem için büyük fırsat oldu. RAW’larından da görebileceğiniz gibi mekanın aydınlanma kontrastı değişken olduğundan birleştirme yapmadan önce bazı kareleri RAW ları üzerinde HeDeR etmeden makul ve bütüne uygun HDR yaptım.

   Nikon D810 un 7360 x 4912 pixel, birleştirme tekniğiyle elde ettiğimiz  fotoğraf ise 21308×26156 pixel 

*  Saint-Maurice Katedrali, Angers  2015

    5 sıralı birleştirme tekniği ile  ( Nikon D810, 70-200mm lens ve  sehpa ile çekildi, 40 kare ) 300dpi 50x350cm

 

    1. Plan

   

    

   

 

 detaylar

 

  

 

 D3X ile tek karede çekildiğinde %100 görünümü

 

 

    2. Plan

   

   

   

 

 

 *   Loire bölgesinde Saint-Gatien Katedrali , Tours (19 kareden oluşmakta)

     Elde çekildi,

     Bu katedralin ön cehpesini sehpa ile çekmiş olsam da bu açı için sehpa ile sistematik çekecek kadar vaktim olmadığından ışık şartları yeterli olduğundan elde çektim. Bu tekniği kullanmamın sebebi dış cephesinde çok detaylı süslemeler ve yapısal elemanlar olması. Bu katedralin içinde çok fazla sayıda büyük vitraylar olup onlar da  bu teknikle çekildi. Bunun sebebi  iç mekanda,   “düşük ASA  performansı” iyi ama megapiksel’i düşük  (Nikon D4S) ile çalışmam.

    

    

 

 *  Roma, Borghese   “Proserpina’nin Kaçırılışı” Bernini

    Bu mekanda çok  sayıda önemli sanatçının eserleri bulunmakta. Özellikle heykeller..

Heykel benim özel ilgi alanım olduğundan burada çok fazla fotoğraf çektim. Özellikle Berninin çalışmaları. 

    Burada da  (Nikon D4S) ile çalıştım. ( “Düşük ASA performansı” iyi ama “Megapixel”i düşük )  Ayrıca bu mekanla ilgili bir detayı anlatmam gerekiyor biletlerimizi 2 saat önce almış olmamıza rağmen tam girerken makinem “çok iri” olduğu gerekçesiyle engellendim. Görevlileri ikna edip  makinemi sokabildim diğer objektifimi de cebinde arkadaşım taşıdı. Bazı müzeler ve bu tür özel yerler içeriye sırt çantası hatta omuz çantası bile almamakta örneğin Napolideki özel Cappella Sansevero müzesi içeride elinizde telefon tutmanıza bile engel oluyor çünkü görüntü almak kesinlikle yasak.

   Bu tür yerlere gitmeden müze web sayfasından ziyaret  koşullarını detaylı araştırmanızda fayda var bazı müzelerin (parmak izi kilitli) değişik boy emanet kasaları olsa da bir çoğunun bu hizmeti yok. Bir keresinde ekipmanımın  büyük kısmını bırakmak için otele  dönmek zorunda kaldım ve günün yarısını kaybettim.

    Çekim şartlarına gelince… Bir çok müze  – profesyonel fotoğraf çekimi yapılmasını engellemek amacıyla – aydınlatmayı göz için yeterli olacak bir  düzeyde tutmakta ancak bu  “düşük ASA performansı” iyi olmayan makineler için yeterli değil. Hatta bazı müzeler  tasarruf niyetiyle  led kullanmakta bu da karışan ışık renklerinden ötürü bazı problemlere yol açmakta. Bu müzede gün ışığı (5.500K) ve sıcak tungsten ışık(3.200K) karışmakta. Genelde heykellerin üst kısımları sıcak ışık etkisindeyken alt kısımları gün ışığının etkisinde.

    Birçok müzede ve burada çektiğim heykel fotoğraflarını büyük boyutta (300dpi 150x150cm) kendi kişisel (çok katmanlı kaleydeskopik görseller) çalışmamda kullandım. Bu müzedeki  heykelleri  4 yönden ve farklı açılardan  – detaylarıyla beraber (birleştirme tekniği ile) – büyük boyutlu çalıştım.

 

       

 

 *  Roma, Lacoon vatikan Müzesi  (11 kareden oluşmakda)

     Vatikan müzesinde daha çok kapalı alanda çekim yaptığım için  o  fotoğrafların % 80 kadarını  ( birleştirme tekniği ile ) çalıştım.

   

    

 

 

   Panorama örnekleri ve deneyimler;

    Bu yazı panoramalar hakkında ve  daha ziyade  tecrübelerimi paylaşmak istiyorum yani bu akadamik bir çalışma değil ancak biraz  bilgi vermem gerekecek. Panoramik görüntü iki yöntemle elde edilir. Tek seferde çekilerek ya da parça parça çekilip daha sonra birleştirilerek. Tek seferde çeken kameralar da, sabit lensli ve lesni dönerek kayıt yapan kameralar olarak ikiye ayrılır.. Bu alanda kullanılan kameraların tarihçesi ve yeni teknolojiler çok geniş bir konu olduğundan burada hiç değinmeyeceğim.

               

     Fuji 6×17                                                                                      Noblex

   Fuji de görüntü sabit (geniş açı lensin oluşturduğu) perspektiv içinde 56x169mm görüntü alanı içindedir

   Noblex de ise görüntü (balık gözü lensin) perspektifi 50x170mm görüntü alanı içindedir

 

   Bu 2 farklı sistemin görüntü  sonuçlarını aşağıdaki şu 2 fotoğraflar örnekleyeceğim; 

   Eğer aşağıdaki  yapıyı  Noblex ile çekseydik sonuç soldaki fotoğraf gibi olacaktı

   Eğer aşağıdaki  yapıyı  Fuji ile çekseydik sonuç sağdaki görüntü gibi olacaktı

 

         

Not. Yukarıdaki fotoğraflar (farklı çalışma prensiplerine sahip) kamera sistemlerini anlatmak için kullanılmış görsel örnekler olup Autopano programının farklı modlarında sonuçlandırılmıştır.

 

Autopano ve Photoshop programlarının projeksiyon seçenekleri;

    

 

    (bu yazının asıl konusu olan) Daha sonra dijital işlemle birleştirilmek üzere parça parça çekilen görsel örnekler verirken bir yandan da örnekler üzerinden bazı konuları ve detayları anlatacağım.

    Panorama çekimleri fotoğrafın icadından hemen sonra, 1800’lerin ilk yarısından itibaren çeşitli şehir ve kır manzaraları için kullanıldı. Elbette şimdiki gibi dijital birleştirme işlemi  olmadığı için baskılar yan yana en uygun yerden kesip birleştirilerek çarçeveleniyordu.

   Yatay ve dikey tarama kare sayısını önceden belirleyebildiğiniz Autopano gibi programlarla birlikte çalışan (dikeyde de yatayda da  – çok adım kontrollü – ) motorlu panoramik sehpa kafaları vardır.

 

             

      GigaPan Epic Pro V Robotic camera                                       Clauss

     çok büyük boyutlu örnek çalışma;

     https://www.dr-clauss.de/en/new-s/item/400-panaxity-kuala-lumpurhttps://www.dr-clauss.de/en/new-s/item/400-panaxity-kuala-lumpur

 

     Burada anlatacağım örnekler   ( Şehir ve  kır manzaraları )

 

    Tek sıralı büyük panoramalar; 

*   Long Island NY.  2017

    Dairesel balık gözü lens ile çekilen 360 derece panorama,

    (Nikon D850, 8-15mm lens ile çekildi) 300dpi 38x106cm

     Dairesel Balık gözü lens ile (4 kare) çekildi

       

 

* Chaumont-sur-Loire Şatosu 2015

  tek sıralı panorama (Nikon D810, 70-200mm lens ile elde  çekildi)  300dpi 65x122cm

    

*  Mont St.- Michell Kuzey Fransa 2015

   tek sıralı panorama (Nikon D810, 200-400mm lens ile, 6 kare tripodla çekildi)  300dpi 70x160cm

      

 

* Pompei 2015

  tek sıralı panorama (Nikon, D810, 70-200mm lens ile, 10 kare elde çekildi)  300dpi 40x140cm

  

 

 

*  Rooswelt Island NY. 2013

    Dairesel balık gözü lens ile çekilen 360 derece panorama,

   (Nikon D800, Sigma 8mm lens ile, 4 kare çekildi) 300dpi 23x96cm   ( bu lens gerek keskinlik gerek se alan derinliği açısından son derece problemli bir lenstir. O sene bu lensi satttım! )

      

    24mm lens ile çekilmiş 360 derece panorama;    

 

*  Torino  Po nehri 2015

  tek sıralı panorama (Nikon D800, 24-70mm lens ile elde çekildi)  300dpi 62x192cm

     

 

 

 

    Çok sıralı büyük panoramalar;  

*    Pier 15 Manhattan NY. 2013

     2 sıralı panorama 360 derece (Nikon D3X, 24mm lens ile, 38 kare, sehpa ile çekildi) 300dpi 50x350cm

         

 

*   Rooswelt Island NY. 2017

    2 sıralı panorama 360 derece (ve daha aşağı derecede) (Nikon D850, 45mm Shift lens ile, 50 kare, sehpa ile çekildi) 300dpi 110x612cm

     

 

*   Oasis Park Manhattan NY.  2017

     2 sıralı panorama 360 derece (ve daha aşağı derecede) (Nikon D850, 45mm Shift lens ile, 34 kare, sehpa ile çekildi) 300dpi 30x110cm

        

 

*   North Cove Yacht Harbor NY. 2013

    2 sıralı panorama (Canon 5D MII, 17mm Shift lens ile, 8 kare, sehpa ile çekildi) 300dpi 87x160cm

       

  Not. Yukardaki  ve  aşağıdaki pano aynı anda çekildi. Çekim süreleri yukarıdaki fotoğrafın her karesi 10sn aşağıdaki fotoğrafın her karesi 20sn olduğundan bu iki çalışmayı aynı anda yürütebilidim.

*   North Cove Yacht Harbor dan NJ. 2013

     Tek sıralı panorama (Nikon D800 70-200mm lens ile, 8 kare, sehpa ile çekildi) 300dpi 60x185cm

      

 

*   Roma 2014

    3 sıralı panorama (Nikon D800, 70-200mm lens ile, 12 kare, sehpa ile çekildi) 300dpi 90x176cm

       

 

*   Williamsburg Köprüsü’nden Manhattan NY. 2015

    NY. 3 sıralı panorama (Nikon D4S, 200-400mm lens ile, 24, sehpa ile çekildi)  300dpi 70x160cm

       

Not. Bu panorama Williamsburg köprüsünün çıkış noktasındaki beton zemin üzerinden tel kafes arkasından çekildi. Tel kafesin  görüntüde belirgin olmaması için 4 diyafram tercih edildi..

       

 

* Brooklyn Köprüsü üzerinden

2 sıralı panorama (Nikon D810, 70-200mm lens ile, 40 kare, sehpa ile çekildi)  300dpi 60x365cm

   

 

*  Roma 2014

   3 sıralı panorama (Nikon D800, 70-200mm lens ile, 30 kare, sehpa ile çekildi)  300dpi 50x135cm

     

 

*  Pier 45’den (Christopher Street Pier) Dünya Ticaret Merkezi Manhattan NY. 2017

   2 sıralı panorama (Nikon 850, 700-200mm lens ile, 18 kare, sehpa ile çekildi)  300dpi 100x272cm

     

 

 

* Chicago 2010

   2 sıralı panorama (Nikon D3X, 80-200mm lens ile, 16 kare sehpa ile çekildi)  300dpi ?x?cm

    

 

* Amboise Loire 2015

  2 sıralı panorama (Nikon D810, 200-400mm lens ile, sehpa ile çekildi)  300dpi 125x450cm

    

 

* Amboise Loire 2015

  2 sıralı panorama (Nikon D810, 200-400mm lens ile, sehpa ile çekildi)  300dpi 70x227cm

    

 

 

 

* Madison Square Park Manhattan NY.

  3 sıralı panorama (Canon 5DS R ,24mm shifth lens ile, 22 kare çekildi)  300dpi 130x307cm

   

 

 

* Paestum Güney İtalya

 3 sıralı panorama (Nikon D810, 200-400mm lens ile, 36 kare elde çekildi)  300dpi 110x370cm

   

 

* Museo Novecento Napoletano’dan Napoli

  4 sıralı panorama (Nikon D810, 70-200mm lens ile, 174 kare elde çekildi)  300dpi 100x540cm

  

 

 

* Acrocorinth Korintos

  2 sıralı panorama 180 derece  (Nikon D800, 70-200mm lens ile, 38 kare elde çekildi)  300dpi 195x736cm

 

 

* Meteora

  2 sıralı panorama 180 derece  (Nikon D810, 500mm lens ile, 89 kare, sehpa ile çekildi)  300dpi 114x350cm

 

* Yosemite Ulusal Parkı California

  3 sıralı panorama 180 derece  (Nikon D3X, 80-200mm lens ile, 43 kare, sehpa ile çekildi)  300dpi 110x365cm

 

 

     Çok büyük boyutlu panoramalar;

     Devasa Atina panosu (300dpi / 2,8x16m);

     Bu panorama için yaklaşık (her sırası 180 kare olan) 5 sıra toplamda yaklaşık 900 kare fotoğraf çekildi. Çekim yaptığım saatte çevremde kalabalık olmadığından çekimi 1 saatte tamamladım, her kare ve sıra aralığı için Manfrotto’nun MA400 kafasının çıkrık kollarını yatay hareket için çeyrek, sıra hatları için yarım tur döndürerek kullandım.

     900 kare Autopano programında 5-6 saatte, Dell iş makinesinde render edildi. Panoramanın ilk ham hali 3,2x22m, dosya boyutu yaklaşık 45 GB idi.  Bu makinenin  bu fotoğrafı açması 10 dk sürüyordu 🙂 sonradan bir kaç rötuş ve boyut (2,8x16m) düzenlemesinden sonra nispeten daha makul bir boyutta  düzenlendi. Baskı boyutu 200dpi 4.2x24m

     Bu noktadan benzer çekim yapanlar antenlerin görüntüye girdiğini görürler (anten aşağıdaki kamera arkası fotoğrafında sağda ve gece çekiminde görülmekte) Bu problemi çözmek için çekim noktasından çok küçük bir yatay kaydırma sonrası antenin görüntüye girmediği dikey bir birleştirme çalışması daha yaptım. Ancak ram 256 GB olsa da 45 GB bir fotoğraf üzerinde rötuş yapmak ve bu dosyayı kaydetmek çok zaman aldığındann bu dikey çekilen kareler normal panoramada antenin geldiği kareler üzerinde rötuş yapılarak tek seferde antensiz görüntü oluşturuldu. 

    Tam olarak 898 kare çekilen büyük Atina panoraması Nikon D810 kamera, 300mm lens, ile 200 ASA da T=1/500 ve f:11 değerlerinde çekildi. Her kare arası yaklaşık 2 saniyedir 1 saate yakın süren çekimde toplam bekleme süresi  30 dakikayı buldu.

 

* Lycabettus Tepesi’nden dev Atina panoraması

  5 sıralı panorama ⁓220 derece  (Nikon D850, 300mm lens ile, 898 kare, sehpa ile çekildi)  300dpi 280x1600cm

 

  detaylar

 

 

 

  Detay No.1

  Detay No.2

  Detay No.3

  Detay No.4

  Detay No.5

  Detay No.6

  Detay No.7

  Detay No.8

  Detay No.9

  Detay No.10

 

 

Panoramadan detaylar

 

 

 

 

 

 

Panorama 220 derece gibi bir görüş açısına sahip

 

Panorama çekimi yaklaşık 1 saat sürdü

  aynı Panoramanın Gece versiyonu (Nikon D810, 70x200mm lens ile, 93 kare, sehpa ile çekildi)  300dpi 80x660cm

   

 

*    İç mekanda yapılan (yatay) birleştirme/Pano

   Düzlemsel

  

   

    

 

   Eğrisel

 

  

 

   

 

 

*    İç mekanda yapılan (yatay) birleştirme/Pano

   Düzlemsel

 

 

çekilen kareler

Photoshop birleştirmesi

perspektifi düzenlenmiş ve kırpılmış son hali

 

 

 

   Nelere dikkat etmek gerekir.

 

    Çekim öncesi mümkünse muhakkak keşif yapılmalıdır. Yapacağınız “fotoğraf amaçlı seyahat” sırasında veya sadece bir gün içinde çekeceğiniz panorama için detaylı bir keşif yapmak, daha önce çekilmiş kareleri incelemek ama mümkünse – yerinde gidip görüp incelemek – görsel notlar almak sonuçların daha iyi olma olasılığını arttırır.
   Işık durumu, çekilecek panoramanın konumuna göre “gün batımı açısı” ve çekim noktasının koşulları değerlendirilmelidir. Örneğin Amerikada  genellikle parklar gün batımından sonra polis tarafından kapatılır. Mevsime göre çekim saatleri buna göre ayarlanmalıdır. Çekim noktası civarındaki ziyaretçi yoğunluğu da  çok dikkat edilmesi gereken bir konudur. Kalabalıkla ilgili en büyük sıkıntı özellikle (panoramik) çekim yaparken hareket halindeki insanların kurduğunuz düzenekle temasıdır. Tek kare çekimlerde bu kadar sorun olmaz ama panoramik çekimlerde sehpanıza çarpan biri tüm çekimin çöpe gitmesine neden olur. Doğal olarak insanlar  manzaraları arkalarına alacak şekilde fotoğraf çekerler ve  çekim yapılan yerde  bi  süre etrafta ( fotoğrafçı için en kritik zamanda ! ) dolaşırlar ve  tabi ki  herkes uygun açıyı veya  zamanı aradığından  bu hareketlilik  çekimi riske atar. Bir kaç saniyeliğine önünüzden çekilmesi için ricada bulunduğunuz birisi  isteğinizi yerine getirmeyebilir ve o çekim çöpe gider (bu durum maalesef bir kaç kere yaşanmıştır).

   Uzun pozlamalar veya uzun süren – çoklu karelerden oluşan – çekimlerde sehpanıza titrememesi için ağırlık asmanız gerekir. Özellikle yurtdışında bizim ülkemizdeki gibi ağırlık yapsın diye bir torbaya koymak üzere  etraftan taş toprak bulmak mümkün değildir. Eğer yeterince ağırsa kendi sırt çantanızı asabilirsiniz ya da çekim yerine varmadan bir kaç litrelik su şişesi alıp onları sehpaya asabilirsiniz. Ben genelde taşıdığım çanta çok ağır olduğundan ben  çantamı asıyorum. Ayrıca herzaman yanımda sehpayı bi yerlere tutturmayı sağlayabilecek cırt bantlar ve teller  de taşırım. (çekimlerde kullanılan yardımcı araçlarla ilgili detaylı bir yazı hazırlıyorum

        

 

   

    Örneğin (yukarıdaki gibi) Chicago panoramasındaki gibi, güneş battıktan sonra gökyüzünde oluşan ton farkı oluşan planlarda pozlandırma ve (eğer bir kaç sıralı çekilecekse) çekim sırasına çok dikkat etmek gerekir. Gökyüzünün ağırlıklı olduğu sıra öncelikle çekilmelidir. Bu noktada büyük megapikselli bir mekine yerine  “düşük ASA performansı” yüksek bir kamera ile hızlı çalışmak daha çok avantaj getirir.

    Küçük boyutlu ancak “yüksek ASA performansı” iyi bir makinenin sağladığı avantajlar;

    New York Roosevelt Island’da gün ağarırken daha önce yaptığım panoramalar 3 sıradan ve her sıra 50 fotoğraftan oluşmaktaydı.
Bu panoramaların çekimlerinde kullandığım makine “yüksek  ASA performansı” zayıf, daha çok gün ışığıyla çalışmak için uygun olan  D810’du.
Pozlamalar 200 ASA T=10sn f:16 idi.
10 saniyeden 150 kare fotoğraf, her kareden sonra yapılan hareket ve titremenin durması için beklenen süreyle beraber
[(150x10sn)+(150x2sn)]/60sn=30dk sürmekteydi 
aynı Panoramaları (yüksek ASA performanslı bir makineyle)  D4S ile çekildiğimde;
Pozlamalar 1.600 ASA T=1,25sn f:16 
[(150×1,25sn)+(150x2sn)]/60sn=8dk sürmekteydi 

MP (görüntü boyu) farkından ötürü panoramanın boyutları küçülse de toplamda fotoğraflar daha hızlı çekildi. Ayrıca panoramanın tümünde ton dengesi daha  başarılı oldu. D810 la çalışmam  bana 4 farklı saatte panorama çekme fırsatını da verdi.

    Örneğin (yukarıdaki gibi) Brooklyn Köprüsü üzerinde sehpa ile çekim  yaparken araçların ürettiği  rezonansı  dikkate alın  – ki yüksek obtüratör hızlarıyla çalışmanız gerekir – özellikle gece çekimleri için gene “yüksek ASA performanslı” bir  makine ile çalışmak bunu sağlar.

    Aydınlanma kontrastının çok yüksek olduğu planların olduğu panoramalarda bazı karelerin bu tür  “poz farkları”nı düzeltmek için bazı karelerin HDR amaçlı çekilmesi gerekir. Aşağıdaki panorama buna güzel bir örnek. Çekim yaptığım yer bir müze alanı olduğu için sehpa kullanma şansım yoktu ve çekimi elde yaptım, sonuçta  güneşin bulunduğu noktalarda bu yırtılmayı düzeltmek için  –  daha az pozlandırılmış  –  bir kaç kare daha çekme şansım olmadı.

    Eğer (50 kare üzeri gibi çok kareli) bir panorama elde çekilecekse bindirme paylarının büyük olması daha iyidir. Çekeceğiniz alanın sınırlarını belirledikten sonra, bu alanlardan, her ihtimale karşın, bir kaç kare daha fazla çekim yapmanız sizi  pişmanlıktan kurtarır zira geniş olanı daraltabilirsiniz ancak  kadraja girmemiş görüntüyü sonradan bulamazsınız.

   Çekim (tarama) yönü olarak örneğin birinci sıra  -sağdan sola- sonrasında 2. sıra için – soldan sağa -sonrasında aynı şekilde 3. sıra -sağdan sola- devam etmek, hata ihtimalini azaltır. Gene aynı şekilde atladığınızı düşündüğünüz bir kare olursa o kare ve civarından bir kaç kare çekin. Panorama programları çok düzenli olmasa bile görüntülerden düzen kurabildikleri için bu karelerin ufak tefek düzensizliği veya bazı karelerin sonradan çekilmiş olması problem yaratmaz.

   Sehpa ve  – eğer panorama için özel kafa kullanılacaksa – makineyle  lensin en az titremesini sağlayacak tedbirler alınmalıdır (aşağıda link’ini verdiğim yazımda bulacaksınız). Çekim alanındaki rüzgar da unutulmamalı ve deklanşör uzaktan kablosuz tetikleyiciyle çalıştırılmalıdır.
 Çekim öncesinde 300 mm ve daha uzun odaklı lenslerle çalışılacaksa rüzgar ölçer ile  özellikle  “düşük Shutter değerleri limitleri” test edilmeli ancak (bu tür çekimlerde tek bir kare hatası tüm çekimin çöpe gitmesine sebep olur) çekimde bu test sonucu elde edilen güvenilir değerlerden daha kısa zaman aralıkları kullanılmalıdır.

   Hareket aralarında oluşacak titremenin durması için çekilen panodaki ton dağılımında homojenlik varsa 1,5-2 sn beklenmelidir.
   Amboise’daki panolar 2 farklı günde 2 farklı açıdan çekildi. Çekim noktalarında herhangi bir sorun olmadığından çekimden 1-2 saat önce yerimi aldım. Bu tür durumlarda ayakta kalmamak için – eğer araçla gidiyorsanız – marketlerde satılan portatif koltuklardan – yok araçsız gidiyorsanız –  Walkstool gibi (bendeki kılıfya birlikte 750gr) hafif bir üç ayaklı tabure yorulmanızı ve hata yapmanızı önleyecektir.

    Çekim için akşam saatlerine kalacaksanız ve karanlıkta çalışmanız gerekecekse veya çekim noktasından dönüşünüz karanlıkta olacaksa (aşağıda sağdaki fotoğrafta başımda görülen benzeri ışık gücü ayarlanabilir) bir kafa lambası çok işinizi görecektir.

 

                     

 

 

 

* Montparnasse binasından Paris 2015

 Tek sıralı panorama (Nikon D810, 70-200mm lens ile, 8 kare sehpa ile çekildi)  300dpi 50x105cm

 

       

Paris, Montparnasse binasından çekim öncesi

    2012 de ilk gittiğimde kısıtlı zaman içerisinde sağanak yağmura yakalanıp  bu panoramayı çekmem mümkün olmamıştı. O tarihte yukarıdaki fotoğrafta görülen camlar seyir terasına henüz konulmamıştı. Bu panoramayı çekmek ancak 2015 yılında kısmet oldu fakat sonradan terasa eklenen camların ve aralıkların dar olması yüzünden tek sıra 8 kareden oluşan panoramalar çekebildim. Akşam gün batımı gibi kritik bi  saatte kalabalık ve (cam aralığının yarattığı) yer sıkıntısı yüüzünden hararetli tartışmalar da oldu. (Bu tür durumlarda elbette herkesin fotoğraf çekme hakkı var ama ben profesyonel bir çalışma için 2 saat önceden gidip yer tuttum telefonla selfie çekecek biri için  konumumu kaptırmam veya ayarlarımı bozmam mümkün değil. Bunun gibi tatsız durumlarda, mekanın herkese fazla olanak vermediği  anlarda  maalesef  bir takım tartışmalar yaşadım. Böyle koşullarda profesyonellere biraz daha anlayış ve saygı gösterilmesi gerektiğini düşünüyorum)

 

 

 

Uzun odaklı lenslerle çalışma sorunları ve bu sorunları gidermek için neler yapılabilir?.

 

 

 

 


 

 

 

(208-2017) Kullandığım ekipmanlar;

Sehpalar;

Manfrotto MA160, (bendeki model merkez kolonu çıkrıksız olan daha eski ilk versiyon)

Sirui 4203L Carbon 8X,

Foba Mini Universal,

Düzlem sabitleyiciler (leveler);

Manfrotto MA 338 (3 noktadan vida ayarlı),

(üzerinde 120 derecelik aralıklarla dizili 3 vida ile düzlem kontrolü sağlayan bu ekipman oldukça sağlam ve hassas kontrollere sahip olsa da düzlemi doğru göstermemektedir.)

Sunwayfoto DYH-90i leveler,

(piyasadki hiçbir düzlem sabitleyici doğru düzlemi gösterememektedir bunun sebebi üzerlerindeki su terazileri veya bunların çok hassas olmayan montajlarıdır.) Bu düzlem sabitleyici yarım küre yapısıyla hızlı ayar imkanı sağlamaktadır.

Sehpa kafaları;

Manfrotto MA 400,

[(3 yönde de tüm hareketler çevirmeli kollarla sağlandığından her hareket yönünü, tam tur, yarım tur veya ¼ tur gibi aralıklarla kullanmak mümkün. Ve de inanılmaz güçlü ve sarsılmaz.) Büyük format kameralarla çalışırken 4”x5” ve 8”x”0” kamerayı birleştirip bu sehpa kafası üzerinde çalışıyordum]

Acratech Panoramic Head,

(360derece pan ve + – 90derece tilt hareket imkanı sağlayan Arka-swiss) panoramik kafa (Bu kafa 2 tafalı sıkıştırabilme gevşetebilme özelliğine sahip olduğundan büyük ağırlıklarla başa çıkabilecek kapasitede ve hiçbir şart altında kayma veya esneme yapmıyor.)

Nodal Ninja RD16 II Advanced Rotator (üzerinde Sunwayfoto Discal Clamp 64mm ve DMP-100R Nodal Slide),

(üzerinde belli derecelerde hareket imkanı sağlayan yivli delikler ve bu yivleri sabitleyen vidaları olan, sağlam, kontrolü yüksek ve de hassas ayarla çalışılabilecek bir panoramik kafa)

(bu güne kadar kullandığım) Çekim ekipmanları

Kameralar;

Nikon D3X (24.5MP)

Nikon D810 (36.3MP)

Nikon D850 (45.7MP)

Nikon D4S (16.2MP)

Canon 5DS R (50.6MP)

Lensler;

Nikon 8-15mm f/3.5-4.5E ED, AF-S Fisheye

Nikon 24-70mm f.2.8 G ED

Nikon 80-200mm f:2.8 IF

Nikon 70-200mm f:2,8E FL ED VR I ve VR II

Nikon 200-400mm f/4G IF-ED, AF-S VR

Nikon 45mm f/2.8D ED Tilt-Shift, PC-E Micro

Nikon Nikon 300 mm f:2.8 ED IF AF

Nikon 500mm F/4 ED IF AI-S

Nikon 800mm F/5.6 ED IF AI-S

 

Canon TS-E 17mm f/4L Tilt-Shift

Canon TS-E 24mm f/3.5L II Tilt-Shift

Sigma 24mm f:1.4 DG HSM ART

 

Hafıza kardları;

Sandisk SD 32-64 GB CF (400-1066X)

Lexar CF 32-64 GB (400-1066X)

Sony 64 GB XQD (400 MB/sn read-write)

 

 

Bilgisayar;

Dell Work Station I

Win, 8-10 pro

2x Intel Zeon E5 2.6

4GB GeForce 1080 GTX

256GB Ram 1064MHz

2xSSD

Work Station II

Win 7-10 pro

Intel i7 4GHz

4GB K4200 Nvidia Quadro

64GB Ram 1200MHz

2xSSD

Kullanılan yazılımlar;

Adobe Photoshop, Photoshop 4 – CC

Kolor Pano / Autopano pro

 

 

 

Sorularınızı web sayfamdaki  email adreslerinden iletebilirsiniz.

Cevaplanacaklarından emin olabilirsiniz.

Teşekkürler