Bu yazı henüz tamamlanmamıştır

Sehpalar;

         (Fotoğrafçılıkta kullanılan sehpalarla ilgili) genel olarak bir sınıflama yapmak istersek kapalı alan (Stüdyo), Açık alan sehpaları olarak 2 ye ayırmak çok yanlış olmaz. Bu ayrımı yaparken aldığım kriter sehpanın taşınıp taşınmamasıyla alakalı. Genelde insanlarda hep şöyle yanlış bir algı vardır, “sehpa hafif olsun” çünkü gerçekten bir şey taşırken taşıdığınız 1 kg lık bir şeyi akşama 5 kg gibi hissetmeye başlarsınız, ancak sehpalar taşınma amaçlı kullanılmadıklarından hafiflik sehpanın kullanılma amacıyla ilgili bir kriter olamaz. Bir sehpa için en önemli kriter stabilitesi ve bunu sağlayan konstrüksiyon yapısıdır diğer kriterler buna bağlı olarak güçlü olması, taşıma kapasitesi, bacak uzatmadan sağladığı yükseklik gibi özelliklerdir.
        Stüdyolarda sehpalar genelde dışarıdaki gibi çok fazla hareket ettirilmez ve bu yüzden (“t” sehpalar gibi) çok ağır ve büyük sehpalar kullanılabilir. Bu sehpalar size çok alçak ve yüksek seviyede ve “t” yapıları sayesinde karmaşık setlerde konunun içine kadar yaklaşma ve çalışma olanağı sunarlar. Tüm bunları yaparken (100-150kg üzerindeki) ağırlıkları nedeniyle sabitlik/titremezlik konusunda son derece güvenilirdirler. Hareket ettirilmeleri altlarında kitlenebilen veya (sabitlremek için) devre dışı bırakabilen tekerlekler sayesinde son derece kolaydır.
        Elbette stüdyoda, dışarıda kullandığınız her tür sehpayı değişik amaçlarla kullanabilirsiniz ancak stüdyo dışındaki taşıma mesafesi ve şartları nedeniyle, ağırlıkları hiç bir zaman problem olmaz. Stüdyo sehpalarıyla ilgili bu kadar kısa bilginin yeterli olduğunu düşünüyorum. Bu stantlar (“t” sehpalar) daha çok büyük format (teknik) kameralar için tasarlanmış olduklarından genelde kamera firmalarının ve özellikle bu segment için özel üretim yapan marka ve firmaların ürünlerini inceleyebilirsiniz. (TOYO, CAMBO, FOBA, MANFROTTO vb.)

2015-12-29_104522

        Bu yazıda monopod ve küçük masa üstü tripodlara hiç değinmeyeceğim.
(üç ayaklı sehpaların) Gövde yapıları;
        Bir sehpa (merkez kolon içinde yukarı hareket eden) boyun, gövde, bacaklar ve ayaklar olmak üzere 4 bölümde incelenebilir. En önemli kısım gövdedir, merkez kolon ve bacaklar buraya tutturulmuştur.

Foba_ASNIO_Mini_Universal_Tripod_247457 2015-12-29_122117 2016-03-23_061555
        Merkez kolonun yapısı, bacakların gövdeye nasıl bağlandığı, bacak açılarının sabit (25, 50, 80 derece gibi) ayarlı açılarla mı yoksa serbest şekilde istenen açılarla ayarlanabilir olup olmadığı hep gövde tasarımıyla ilgilidir. Bacakların sabit açılarda açılması, bacakların gövdeye tutturulduğu yerdeki belli açılardaki kılavuzlar sayesinde olur.
       Bazı tasarımlarda bu gövde sadece basık silindirik şeklinde bir çember şeklinde tasarlanmış olup mevcut yapısında merkez kolon olmaz ancak tercih olarak bu çemberin üzerinde sehpa kafasının bağlandığı platform değiştirilerek (yüksekliği elle veya mekanizmayla ayarlanabilir) merkez kolon sonradan takılabilir.
2015-12-30_195321 2015-12-30_195631 2015-12-30_1958102016-01-01_104527
        Bazı tasarımlarda bu gövde uzun silindirik bir yapı şeklindedir bu sayede boyun, merkez kolon içinde yukarı aşağı (elle veya mekanizmayla) hareket ettirilebilir ayrıca bu gövdenin alt kısmından bacaklara sabitlenmiş bağlantılar sayesinde sehpa stabilitesi arttırılabilir. Bacaklara bağlantının olmadığı durumlarda (yukarıdaki fotoğraflarda görüldüğü gibi) gövde içinden platform çıkartılarak onun yerine boyun, (platform yerine oturan ve) boynu tutan parça içinde yer alır. Boyun elle veya mekanizmayla yukarı hareket ettirilir. Bu yapıdaki bazı boyunlar gövdeye baş aşağı takılarak makinenin bacaklar arasında aşağıda konumlandırılması sağlanır.
        Malzeme olarak genelde gövde, döküm veya özel sertleştirilmiş alüminyumdan bacaklar, özel sertleştirilmiş alüminyum veya karbon fiberden yapılmış olurlar. Aşağıda bir karbon fiber dokusu görülmekte.
2015-12-29_131351
Gövdesi merkez kolonlu sehpalar;
          Merkez kolon ve bacaklar arasında ayarlanabilir sabitleyicileri olan bu türe iki örnek aşağıda verilmiştir; Soldaki sehpa büyük ve merkez kolona sahip iken sağdaki tasarımda merkez kolon olmayıp bacak bağlantıları gövde uzantılarına tutturulmuş küçük bir sehpadır. İkisi de sabit açılı bacaklardan farklı olarak bacaklarının istenen açılara ayarlanabilir/konumlandırılabilir. Bu sayede sabit açılarda açılan bacaklı sehpalara göre daha avantajlıdırlar. Sağdaki tasarım bacaklarının 180 dereceden daha fazla açılması sayesinde (yollardaki kapaklı yeraltı kanalizasyon girişleri gibi) silindirik bir oyuk içine eksi açıda konumlandırılabilirler (bu sehpanın taşıma kapasitesi 60kg olup dünyadaki en iyi tasarımlardan biridir bacakları FOBA combi tube sistem olup uzatılabilir aynı sistemin parçalarıyla değişik yerlere tutturulabilir.)
2015-12-29_122204 2015-12-29_122544
        Bacakların belli açılarda açıldığı ve merkez kolon ve bacaklar arasında ayarlanabilir sabitleyicileri olmayan gövdesi kolonsuz sehpalar;

        Bu sehpalarda 2 çeşittir merkez platformu sabit ve merkez platformu değiştirilebilir sehpalardır. Bu sehpalarda bacak açıları (25, 50, 80 derece gibi) firmanın belirlediği açılarda açılır.
  2015-12-29_122117        
        Bu sehpaların bu yapılarından ötürü hem artısı hem eksisi vardır; artısı merkez kolon yokken (bacakların 160-170 derece gibi açıyla açılması sayesinde) yere çok yakın seviyede fotoğraf çekebilmenize olanak sağlamalarıdır. Bu konumda üzerindeki malzemenin ağırlığına bağlı olarak stabilizesinin düşük olması eksi özelliğidir. Merkez kolon takılı iken yer seviyesine ancak merkez kolonun uzunluğunun izin verdiği ölçüde yere yaklaşabilmesi tüm merkez kolonlu sehpaların eksi özelliğidir. Buna karşın eğer merkez kolondan bacaklara bağlantılar var ise bu sehpanın stabilitesi diğerlerine göre daha fazladır bu da artı özelliğidir.
Merkez kolonda yükselen sistemi (boynu) olan sehpalar;
       Boynu kendi etrafında dönebilen, Manfrotto MA161 modelinin ilk tasarımı böyle bir özelliğe sahiptir, en önemli avantajı mesela çıkrıklı bir sehpa kafası kullanıyorsanız yatay dönme hareketi için çıkrığı hiç oynatmadan bu hareketi merkez kolondaki bu sistem üzerinden gerçekleştirebilmenizdir. Daha sonraki üretimlerde bu boyun bir çıkrıkla sabit açıda yükselip alçalacak şekilde tasarlanmıştır.
       Boyunları 3 temel şekilde sınıflandırabiliriz; Yükseltme mekanizması çıkrıklı (soldaki fot.) ve yükseltme mekanizması elle ayarlanan (ortadaki ve sağdaki fot.) genellikle bu (soldaki) iki tipte de boyun sabit açı da yükselir. Bu sitemlerin artısı belirlediğiniz açı değişmeden sadece yükseltme işlemini gerçekleştirebiliyor olmanız. Sağdaki tipte boyun kendi etrafında 360 derece dönerek yukarı aşağı hareket edebilir (üstelik bu tasarımda havalı hidrolik kullanılmış olup boyun hiç bir zaman serbest aşağı hareket edemez aşağı hareket bu havalı tasarım sayesinde herzaman yumuşaktır).  Elbette bir ayar mekanizmasıyla hem serbest hem sabit açıda yükseltme işlemi yapabilecek bir mekanizma tasarlanabilir ancak evrensel kural olarak her avantaj bir dezavantajını beraberinde getirir. Muhtemelen böyle bir mekanizmanın stabilitesi düşük olacaktır. Sehpalarda her fazla bir parça stabiliteyi olumsuz olarak etkilemektedir. Oysa sehpa kullanımının temel amacı stabileteyi maksimuma çıkartmaktır.

 2015-12-29_123127   2016-01-01_1045272016-01-04_214249

Bacaklar;
Sabit bacaklar ve uzayan bacaklar
        Yukarıda bahsettiğim sebeplerden ötürü en az parçalı sistemler en ideal sitemlerdir. Bazı firmaların (uzamayan) sabit bacaklı sehpa modelleri de vardır. Ancak yaygın olan sistem yükseklik seviyesinin ayarlanabilmesi için bacakların iç içe boruların açılıp uzaması ve kısalmasıyla bacak uzunluğunu değiştiren sitemlerdir. Bazı firmalarda bu bacak sayısı 6 ya kadar çıkmaktadır.
        Sabit açıları olan gövdelerde bacaklar bu açılara göre hareket eder bacakların en satbil olduğu ilk açıdır sonrasında bacaklar açıldıkça üzerine binen ağırlıkla beraber dikey yönde esnemesi artacaktır.

Ayaklar;
        Ayaklar bacakların en alt kısımda bacakların sehpanın yere temas eden kısmıdır. Aşağıda çok değişik sistemler görülmektedir. Ayak açısı ayarlanabilen, sabit, aynı anda hem plastik pabuç hem sivri metal olan sadece metal olan gibi kullanım yerine şartlarına göre bir çok değişik tasarım mevcuttur.
        En ideali bu ayakların şartlara göre değiştirilebilir olmasıdır. Bazı firmaların sehpa bacak tasarımı çok değişik ayaklar (monte edilebilir sökülebilir) tasarımda kullanabilecek şekildedir.

Sabit veya değiştirilebilen ayaklar;
        Plastik ayaklar; Her tür kapalı alan zemin (mermer parke gibi parlak kaygan yüzeyler) için uygundur. Ayağın yere yüzey teması ne kadar fazla ise sehpayı stabil tutması o kadar etkili olacaktır. Yuvarlak yada belli açılarda köşeli plastikler elbette metal ayaklara göre daha fazla tutucu özelliğe sahiptir ancak çok katmanlı (layerli) veya uzun süren bir çalışma yapılacaksa sehpanın cam vantuzlarıyla yere sabitlenmesi gerekir.
        Aşağıda katmalı bir çalışmada uzun süren bir çekim için sabitlenmiş sehpa görülmekte.

2016-01-04_203831

        Ayak zemin açısı ayarlanabilen (soldan sağa 1.,2. fot.) veya ayağa monte edilebilen harici parçalar (3. ve 4 fot.) .
2015-12-29_123839 2015-12-29_123949  2015-12-29_123904      2015-12-29_124011

Metal sivri; Açık alanlarda (doğa da) toprak dokulu kaya veya buzlu zeminler için uygundur. Bu uçları düz zeminde kullanmak sadece uygun olmaması açısından değil, zemine zarar vermesi açısındanda sakıncalıdır.

2015-12-29_123929 2015-12-29_123915

Plastik ve sivri metal şekilde ayarlanabilen veya ayak üzerine monte ile değişen (en sağda) Her iki ortam için ayarlanabilen parçalar (ilk 3 fotoğraf)

2015-12-29_124002 2015-12-29_123904 2015-12-29_123940
Bacak bu plastik ayakları takmaya müsait ise aşağıdaki plastik ayaklar kullanılabilir.

2015-12-29_124024 2015-12-29_124048

Sıkıştırma mekanizmaları;
        Bacakların uzamasını sağlayan temel mekanizma iç içe boruları belli seviyede sıkıştırma şeklindedir fark bu sıkıştırma şeklinin tasarımıdır.
soldan sağa doğru bu 3 temel sıkıştırma mekanizması şekli görülebilir. Elbette her birinin kendine göre avantajı dezavantajı vardır. Tozun vereceği zarar açısından bakıldığında en soldaki mekanizma daha dayanıklı olup bazı firmaların diğer mekanizmalar içinde kullandıkları suya toza dayanıklı özel yağlar ve geliştirdikleri toz almaz ve su geçirmez özellikte tasarımlar vardır.

2015-12-30_212700 2015-12-30_212407 2015-12-30_212430 2015-12-30_212539 2015-12-30_212553
Kullanılan standart ölçüler;
        Sehpa kafalarının vida ölçüsü 1/4-20″ veya 3/8-16″ diye iki standarttadır ancak 1/4-20″ genelde amatör ve çok küçük sehpa kafaları için küçük vida ölçüsünü tanımlar. Bu ölçü aynı zamanda fotoğraf makinelerinin altındaki vida ölçüsüdür. Aşağıdaki gibi bir vida adaptörle vida çapı 1/4-20″ den 3/8-16″ e çıkartılabilir. Orta format ve büyük format (teknik kameraların) sehpa vida ölçüsü 3/8-16″ dür.
2015-12-30_213520
        Büyük profesyonel sehpaların ve sehpa kafalarının vida ölçüsü 3/8-16″ dir.
Bazı sehpaların gövdelerinin platform ve boyun, mekanizması oturan boşluk iç çapı başka sehpa markalarının (platform ile değiştirilebilir) merkez kolon ölçüsü aynıdır, bu sebepten farklı marklar bir arada uyumlu biçimde kullanılabilir (örnek; GITZO GS3512S merkez kolon SIRUI 4203 model sehpayla uyumludur)
2016-01-01_104621 2016-01-01_104527  2016-01-04_205205
        Birde düz zeminlerde kullanılmak üzere tasarlanan basit platformlar vardır; Bunların amacı kamerayı olabildiğince yer seviyesine yaklaştırmaktır. Soldaki tipte olanların kullanımı için mutlak düz zemin gerektirir sağdaki tip olanlar ayaklarının yüksekliği ayarlanabildiğinden daha fonksiyonel ve hafiftirler.
2015-12-29_123500 2015-12-29_122651
        Sehpaların en temel yardımcı araçları;
        Sehpa gövdesine veya merkez kolona tutturulabilen;
Sehpa üzerlerine takılan sabit açılı veya değişken açılı (Makineyi yere doğru dik konuma getirebilecek veya aynı anda bir sehpaya birkaç makine bağlamaya imkan sağlayan) sehpa gövdesine tutturulabilen borular veya lama şeklinde parçalardır. Bazı fotoğraf sehpalarında bu parça (4. bacak gibi) sabittir.(aşağıda en soldaki fot.) Bunlar makineyi yatay konumda (lens) yere dik açıyla bakacak şekilde daha çok röprodüksiyon veya makro amaçlı sistemlerdir. ayrıca aynı anda bir kaç makineyi aynı anda sehpaya tutturmanıza yarar. Lensin odak uzaklığından ötürü çekim setine yaklaşması gerektiğinde ancak sehpadan ötürü yaklaşamadığı durumlarda makineyi sehpa üzerinde sete yaklaştırmak için kullanılabilir. Bu tip kullanımda bu parçayı tutan sehpa vidasına çok fazla yük bineceğinden karşı ağırlıkla muhakkak dengelenmelidir.
2015-12-29_123046 2015-12-29_123337 2015-12-30_214702 2015-12-31_085127

        Bacakları belli açıda durmasını ve daha çok video çekimlerinde sehpaya yatay hareket imkanı sağlayan ayaklara takılan 3gen yıldız şeklinde tekerlekli veya sabit aparatlar. Bu parça daha çok video ile alakalı olduğundan üzerinde durmayacağım.
Sehpalarla ilgili yukarıdaki teknik açıklamalardan sonra kullanımlarıyla ilgili çok kısa bilgi vermek istiyorum. Aslında sehpa kullanımı konusu çekim tekniği ile birlikte ele alındığında çok uzun ve detaylı bir hale gelir.
        Sehpayı neden kullanırız, kullanmalıyız?
        Sehpalara fotoğrafçılığın ilk yıllarında uzun pozlama nedeniyle ihtiyaç duyulduğu için ortaya çıkmıştır. Yüksek asa performansı çok gelişmiş makineler piyasada kullanımda olsa da uzun odaklı lens kullanımı, gece çekimleri, uzun pozlamalar ve katmanlı çekimler için her zaman kullanılacak temel bir malzemedir.
        Özellikle film zamanı yüksek görüntü kalitesinin tanımı çok nettir. Sert ışık, düşük asa, büyük format film ve doğru diyaframla kullanılan çok kaliteli bir lens. Bu formül bugün dijital fotoğrafta %100 geçerli değildir. Yazılım faktörü film (boyut ve asa) gibi öğelerde yüksek asada veya uzun pozlamada oluşan gürültü (noise) düzeltmeleri yapabilmekte. Ayrıca lens (kalitesi gibi) faktörlerde devreye girmektedir. Normalde lens keskin bir lens ise sonuç kameraya göre değiş(e)mez çünkü kamera karanlık kutudan başka birşey değildir. Bugün dijtal kameralar için tasarlanan nerdeyse tüm lenslerin içinde zaman zaman güncelleme yapılabilen çipler bulunmaktadır bazen bazı lensler makinelere göre kalibre edilebilmektedir (bu işlem makine üzerinden, lens ve düzeltme bilgisinin yapılan test sonrası bazı değerlerin makineye girilmesiyle yapılmaktadır). Dijital teknoloji çekim sonrası bir çok işlemi yazılımla görüntüyü, karta yazarken ya da yazılmış görüntüyü bilgisayarda görüntü işleme programlarında açarken değiştirmektedir. [Sigma veya Tamron gibi yan sanayi bir lensin Canon da veya Nikon da farklı performans göstermesi buna örnek gösterilebilir, oysa teknik kameralarda lens kalitesi hiç bir zaman makineye göre değişmez. Bu bilgiler klasik (analog) fizik optik bilgilerinin artık pek bir anlam ifade etmediğinin göstergesidir.]

Sehpa alırken nelere dikkat etmeliyiz?
        Öncelikle profesyonel fotoğrafçılar hiç bir zaman tek bir sehpa ile yetin(e)mezler bunun nedeni bir çok farklı konu ve amaç için farklı özellikte sehpaya ihtiyaç duyarlar. Örneğin uzun telelerle sabit konular çekiyorsanız sehpa seçiminiz hareketli konu çeken fotoğrafçıların tercihiyle aynı olabilir ancak sehpa kafası tercihi tamamen değişecektir. Uzun odaklı lenslerden ötürü olabildiğince stabil bir sehpa tercih edilirken sehpa kafası sabit konular için ince ayar yapabilen dişli sistem sehpa kafaları tercih ederken telelerle hareketli konuları çeken fotoğrafçılar L veya U tip Gimbal kafayı spor muhabirleri gimbal kafalarla aynı hareketi farklı mekanizmayla yapan pan-tilt kafaları tercih edebilir.     

          Aynı şekilde stüdyoda ürün çekimleri için farklı, moda çekiyorsanız farklı sehpa tercih edersiniz. Panorama veya büyük manzaralar çekiyorsanız ve bu görüntüleri bir çok fotoğrafla oluşturuyorsanız sehpa ve sehpa kafası tercihiniz değişecektir. Endüstriyel çekimler yapıyorsanız her şartta her ortama kurulabilecek bir sehpa tercih edersiniz. Sabit röprodüksiyon gibi konular çekiyorsanız farklı sehpa tercih edersiniz.
        Sehpa çok uzun soluklu kullanacağınız bir ekipman olduğundan fiyat kriterini en sona bırakıp her tür şartta kullanabileceğiniz maksimum özellikte alabildiğinizin en iyisini almak en doğrusudur. İhtiyaca göre yenisine ihtiyaç duymak ve mevcudu satıp yenisini almak ilk yaptığınız yatırımdan her zaman daha pahalıya gelecektir.
        Bir sehpanın kalitesini belirleyen ilk özellik stabil olmasıdır bunu gövde ve bacak yapısı + (var ise) bacak gövde bağlantısı sağlar. Ağırlık/hafiflik sehpanın tasarımına bağlı olarak kullanılan malzemeyle ilgilidir. Stabiliteyi sağlayacak kadar güçlü kalın az (sayıda açılan) uzun bacaklı alüminyum veya karbon fiber bacaklı sehpalar tercih edilmelidir. Ağır sehpa herzaman hafif sehpadan daha fazla stabildir.
        Bazı sehpa bacakları iç içe 4 hatta 5-6 kademe açılabilir ve sehpa yüksekliği 3m üzerine çıkabilir ancak emin olun eğer aynı yüksekliği sağlayacak bir ortam oluşturma/bulma imkanınız var ise (örneğin sağlam bir platform gibi) onu tercih edin. Bu sehpa bu yükseklikte istenilen randımanı sağlayamayacak açılan her bacak stabilite performansını düşürecektir. Bacakları açarken bacakların birbirleri içinde birbirlerine yapacakları mukavemeti düşünerek orantılı bir biçimde açmak gerekir asla en sondaki (ince) bacak bir öncekinden önce açılmamalıdır.
        Sehpanın ağırlık taşıyabilme kapasitesi, özellikli bir sehpa kafası ve uzun odaklı lensi gibi bir sitemle çalışacağınız varsayarsak sehpa stabilitesini sağlamak için ağırlık asacağınızı da düşünerek sehpanın taşıma kapasitesinin en az 15-20kg üzerinde olması gerekir. [ Basit bir hesaplama yapalım; sehpaya ağırlık olarak asacağınız içi, ekipman dolu sırt veya omuz çantanız 8-12kg, uzun odaklı bir lens (uzun odaklı lens destekleme sistemi) ve iri bir kamera toplamda 5-7kg, bu sistemi satbil tutabilecek ve rahat hareket imkanı sağlayabilecek özellikli bir sehpa kafası 1,5-3kg, hepsinin toplamı 14,5-25kg, ortalama 20 kg taşıma kapasiteli bir sehpa ideal bir sehpa olacaktır. (bu değerler profesyonel kamera lens ve profesyonel çekimler için olası şartlar düşünülerek hesaplanmışltır.]

         Büyük sehpa dar alanlarda problem olabilir küçük sehpayı da her yerde kullanamazsınız ancak bazı şartlarda ikisini bir arada kullanarak aşağıdaki gibi iki farklı sehpanın birlikte kullanımı sayesinde tek bir sehpa ile yapılamayacak bir şeyi yapabilirsiniz. Aşağıda 2 sehpanın birlikte kullanımı sayesinde çok dar bir pencereden büyük format kamera ile çekim yapılabilmesine olanak sağlaması örneği vardır.

2009-09-16_051755     2016-04-21_192144

Sehpa kafaları;

        Sehpa kafaları kameraların stabil bir ortamda istenilen doğrultuda ve yönde hareketini kontrollü biçimde sağlayan mekanizmalardır. Çok uzun odaklı lens kullanan büyük format (teknik) kameralarda (kamera ihtiyaç duyduğu hareketleri kendi modüler gövde yapısı içinde yapabildiğinden) bazen kamera direkt olarak sehpaya bağlanabilir. Teknik kameraların gövde yapıları üzerindeki karmaşık hareketler sayesinde en gelişmiş sehpa kafasındaki hareketlerden çok daha fazla yöne/yönde hareket sağlayabilirsiniz Arca Swiss gibi firmalar bu teknik kameranın hareket sağlayan ana gövde parçalarını bir kaç düzeltme sonrasında sehpa kafası olarak piyasaya sunmuşlardır. (örnek yukarıda Arca Swiss dişli sehpa kafası)
Sehpa kafaları aynı sehpalar gibi amaca göre tercih edilir bu tercihte kullanılacak sehpanın kriterleri de önemli bir belirleyicidir.

3 aks kafalar;
3 aks hareketleri elle ayarlanan sehpa kafaları;
        Genelde dikey yatay ve sağ sol (pan) hareketiyle perspektif kontrolü için bu aksların her birinin hareketlerini ayrı ayrı elle kontrol edebilen kafalardır. Bu kafalar dişli kafalara göre daha hızlı ayar yapabilseler de dişli sitemler aynı işi daha kontrollü ve hassas yaptığından dişli olanlar tercih edilebilir.

2015-12-29_130524 2015-12-29_130535 2015-12-29_130457

3 aks hareketleri dişli sistemle ayarlanan sehpa mkafaları;
        Bu tasarımda çok değişik tasarımlar yapılmıştır. 3 yöne hareket dişliler vasıtasıyla direk dişlilerin hareket ettirilmesiyle sağlanır. (1 ve 2. foto) Daha basit modellerde debriyaj gibi çalışan dişliyi hareket ettirmeden önce gevşeten bir mekanizma bulunur bu mekanizma istendiğinde dişli hareketinden bağımsız istediğiniz kadar hareketi yapmanıza olanak da sağlar. (3. foto) Başka bir modelde hareket istenirse top kafa gibi her yöne istenirse kontrollü biçimde yapılabilmekte. (4. foto) Diğer başka bir tasarımda teknik kamera gövdesindeki temel hareketleri yapan mekanizma kullanılmıştır. (5. foto)
2015-12-29_130340 2015-12-29_130242 2015-12-29_130350 2015-12-29_130437 2015-12-29_130231
Monobal (küresel) sehpa mkafaları;
        Bu kafalarda genel olarak 3 ana kontrol mekanizması bulunur. 1. si (en sağda gösterilen basit top kafalarda olmayan) panoramik hareketi sağlayan sıkma gevşetme mekanizması. 2. si Top kafanın genel hareket yumuşaklığını ve sertliğini ayarlayan ve ana hareket mekanizmasına destek veren mekanizma. 3. sü top kafanın ana hareketine olanak veren mekanizma.
2016-01-04_124603 2015-12-29_124438 2015-12-29_124538 2015-12-29_125146
Pistol (tabanca) sehpa mkafaları;
        Daha çok amatör fotoğrafçılar tarafından terçih edilen küresel hareketi daha kontrollü yapabilmek için sistemin üzerine eklenen kol vardır. Bu kol hareket ettirilmeden önce debriyaj gibi bir başka mandalla gevşetilir ve hareket sağlanır.

2015-12-31_081136 2015-12-31_081209 2015-12-31_081158

2 aks kafalar [(Pan-Tilt) (yatayda 360 derece hareket ve öne aşağı aksda hareket)]
        Bu kafalar daha çok stüdyolarda büyük format kameralarda kameranın konuya eğilerek kamera üzerinde bu hareketin yapılmasını en aza indirmek için tasarlanmıştır. Bu kameralar ağır olduklarından kameralar kendi üzerlerinde yaptıkları hareketler stabiliteyi azaltmaktadır.
        Şimdilerde ise daha çok çok hatlı panorama çekimlerinde tercih edilmektedir. (3. ve 4. sehpa kafası)

2015-12-29_130418 2015-12-29_125539 2015-12-31_092544 2015-12-31_092433

Panoramik amaçlı sehpa mkafaları;
        Bu tür kafalar, dairesel ve normal balık gözü (180derece), ultra geniş açılar (115 derece) normale yakın (35mm gibi) geniş açılı objektiflerle çalışmaya uygun olup normal üzeri ve uzun odaklı lenslerle çalışmak için uygun değildir. Bunun sebebi bu sitemde çok fazla bağlantı noktası olması ve belli bir ağırlıktan sonra sehpa kafasının stabilitesini yitirmesidir.
2015-12-31_091639 2016-01-04_125048 2015-12-31_091918
Tek akslı kafalar;
         Aşağıdaki tek akslı kafalar genellikle tek hat (panorama çekimleri için veya) bir başka sehpa kafasının altında (panorama amaçlı) kullanılır.
2015-12-31_085855 2015-12-31_085903 2015-12-31_090026
bu pan kafalar tek hatlı panoramik çekimde (veya panoramik amaçlı bir sistemin parçası olarak) kullanılabilir
2015-12-31_085735
tek yönde hareketi kontrolünü daha önceden belirlenmiş belli derecelerde yapabilen rototor (ayarlı döndürücü) kafalardır

2015-12-31_090013 2015-12-31_084830

Gimabl kafalar (L veya U yapılı)
        Gimbal kafalar daha çok uzun odaklı lenslerle ve bu lenslerle hareketli konularda kullanılmak üzere tasarlanmışlardır ancak L tipte olanların stabilitesi U tipte olanlara göre zayıftır.
değişik malzemelerden ve tipte yapılmış L tip gimbal kafalar (en sağdaki tasarım diğerlerinden farklıdır lens eklemsiz bir noktaya sabitlenerek stabiletyi artırrmaya çalışılmıştır.)
     2015-12-29_125927    2015-12-29_130002 2015-12-29_125952 2015-12-29_130132 2015-12-29_130121 2015-12-29_130024

2015-12-29_130052

basit ve gelişmiş U tip Gimbal kafa
        Soldaki basit sağdaki gelişmiş ve daha sağlam stabilitesi yüksek model.
2015-12-29_130145 2015-12-29_130012
Sehpa kafaları için önemli yardımcı (su terazili) düzlem ayarlayıcı (leveler)
         solda sadece düzlem ayarlayıcı sağda ise hem düzlem ayarlayıcı hem 360 derece hareket sağlayan birleşik pan kafa özelliği

Önemli notlar,
        Sehpalarda, sehpa kafalarında hatta levelerlardaki mevcut hiç bir terazi güvenilir değildir.
Dikey ve yatayların önemli olduğu (mimari gibi) çekimlerde kameranın bağlandığı en ve hareketli aks parçası üzerindeki (varsa) su terazisine yoksa kamera üzerine takılan su terazisine göre hareket etmelisiniz.
        Panorama çekiyorsanız genelde kamera üzeri veya kameranın monte edildiği en son parçayı (düzlemi) esas alabilirsiniz ve panorama için görüntüyü birleştiren yazılıma güvenebilirsiniz.
        Sehpaları taşımak için tasarlanmış kayışların ucundaki metal tutturucular zamanla metal yorgunluğundan hiç beklemediğiniz anda kırılıp siz sehpanızı taşırken sehpanızın düşmesine neden olabilir. Bunu engellemiş olsanız bile sehpayı bu kaza sonrasında elde taşımak zorunda kalırsınız. Bu yüzden bu kayışlardaki metal parçaları dağcı ipleriyle ve karabinalarla değiştirebilirsiniz.
        Eğer elinizden geliyorsa zaman zaman sehpa veya sehpa kafalarınızın (bacaklar, kollar gibi) bazı parçalarını söküp temizleyiniz ancak içinde özel yağ kullanılmışsa aynı özellikte ve miktarda yağ kullanmaya dikkat edin. Bu kısımlardaki yağlara dikkat etmeden yapılacak temizlik sonrasında parçaların birbirine sürtmesinden zamanla aşınacak hassasiyetlerinin bozulması yanında telafi edilemeyecek hasarlar oluşacaktır.

 

bu yazıda konusu geçen ekipmanları üreten firmalar/marklar:
http://www.acratech.net/
http://www.arca-shop.de/en/
http://www.bencher.com/photo/
http://www.benrousa.com/
https://www.cambo.com/en/
http://www.desphotodist.com/
http://www.feisoleurope.com/
http://www.foba.ch/index.htm
http://www.gitzo.com/
http://www.indurogear.com/
http://www.kirkphoto.com/
http://linhof.com/category/tripods/?lang=en
http://www.jobu-design.com/
https://www.manfrotto.com/
http://www.novoflex.com/en/products
http://www.obensupports.com/
http://www.sliktripod.co.uk/
http://www.sirui.eu/en/home/
http://www.sunwayfoto.com/e_index.aspx
http://www.tripodhead.com/
http://www.vanguardworld.com/
http://www.velbon.co.uk/